Eğer bir grup insanla aynı odada bulunuyor olsaydınız acaba kaç kişinin doğum günü sizinle aynı gün olurdu? Ya da aynı gün doğan iki insanı bulmak için en az kaç kişiyi bir araya getirmeniz gerekirdi? 5, 10, 100, belki de 1000?
İlk bakışta kaba bir tahminle yanıtlayabileceğimizi düşündüğümüz bu problem aslında bazı temel olasılık ve istatistik derslerinin de konuları içerisinde yer alan ve “Doğum Günü Problemi” ya da “Doğum Günü Paradoksu” olarak bilinen ünlü bir eşleştirme problemidir.
Bu değişik sorunun yanıtı olasılık hesaplarında yatmaktadır. Matematiğe ilgi duyanlar aşağıdaki varsayımlara dikkat ederek çözmeye uğraşabilir. Zamanı olmayanlar için sorunun yanıtı 23′tür. [1]

23 kişinin bulunduğu bir grupta %50′den daha fazla olasılıkla iki kişinin doğum günü aynıdır. %99′dan fazla bir olasılık ile iki kişinin aynı doğum gününü paylaşması için ise en az 57 kişilik bir grup oluşturulmalıdır.
Bu problemin paradoks şeklinde adlandırılmasının sebebi gerçekten mantıksal bir açmaz sunması değil insanların büyük bölümünün önsezilerinin matematiksel bir gerçekle çelişmesidir. Çoğu insan 23 kişiden ikisinin aynı gün doğma olasılığının %50 nin çok altında olduğuna inanmaktadır. [2]
Yukarıdaki sayıların hesaplarında kullanılan iki önemli varsayım bulunmaktadır. İlki bir yılın 365 gün olması ya da diğer bir deyişle artık yıl olmaması ve kimsenin 29 Şubat’ta doğmamasıdır. İkinci varsayım ise doğumların yıl içerisinde normal bir dağılım göstermesidir. [3] Ancak gerçekte kültüre bağlı olarak tatil dönemleri, yaz ve kış ayları, hafta içi, hafta sonu doğum oranları değişebilmektedir.

Çözüm Önerisi
Hesaplamaları basitleştirmek için probleme yaklaşırken herhangi iki kişinin aynı doğum gününe sahip olma olasılığı yerine herkesin farklı doğum gününe sahip olma olasılığı üzerinden gidilebilir.
[1], http://www.efgh.com/math/birthday.htm
[2], http://en.wikipedia.org/wiki/Birthday_paradox
[3], http://www.damninteresting.com/?p=402
Meksika dünyadaki en renkli doğum günü kutlama şekillerinden birine ev sahipliği yapıyor. Doğum günü olan kişinin pastası kesilmeden önce Las Mañanitas şarkısı söyleniyor. Mumlar üflendikten sonra “Mordida! Mordida!” (ısır, ısır) diye bağırılıyor ve pasta doğum günü olan kişinin suratı rahatça ısırması için pastanın içine batırılıyor ya da pasta kişinin suratına atılıyor.

Çocukların doğum günlerinde piñata (pinyata) adlı içi sürprizlerle dolu maketler hazırlanıyor. Genelde balon, karton ve kağıttan çok çeşitli renklerde ve görünümlerde hazırlanan piñataların içleri şeker, çikolata, meyve, oyuncak, hediye ya da para gibi şeylerle dolduruluyor.

Daha sonra tavana ya da agaç dallarına asılarak doğum günü sahibinin gözleri bağlanıyor. Olduğu yerde bir kaç tur çevrilen çocuğa piñatayı patlatması için bir sopa veriliyor. Bir kaç kere deneyip patlatamazsa sıra başka bir çocuğa geçiyor. Piñata patlayınca saçılan sürprizler tüm çocuklar tarafından paylaşılıyor.
Las Mañanitas
Estas son las mañanitas, que cantaba el Rey David,
Hoy por ser día de tu santo, te las cantamos a ti,
Despierta, mi bien, despierta, mira que ya amaneció,
Ya los pajarillos cantan, la luna ya se metió.
Que linda está la mañana en que vengo a saludarte,
Venimos todos con gusto y placer a felicitarte,
Ya viene amaneciendo, ya la luz del día nos dio,
Levántate de mañana, mira que ya amaneció.
* * *
Bu şarkı Kral Davud’un söylediği şabah şarkısı
Bugün senin azizler günün olduğu için biz de sana söylüyoruz
Uyan canım uyan, bak gün doğuyor
Kuşlar şarkı söylüyor ve ay batıyor
Seni kaldırmaya geldiğimiz bu sabah ne kadar da güzel
Hepimiz seni tebrik etmeye neşe içinde geldik
Sabah oluyor, güneş ışığını bize veriyor
Haydi uyan bak güneş doğuyor
* * *
Bu şarkı aynı zamanda sevdiğiniz kişiyi sabahları tatlı bir şekilde uyandırmak için de söyleniyor. Şarkının bir bölümünü aşağıdaki bağlantıya tıklayarak dinleyebilirsiniz.
Mordida! Mordida!
14 Şubat’ta doğduysanız ve bir sevgiliniz varsa oldukça şanslı sayılırsınız. Sevgililer günü ve doğum gününüzü bir arada kutlayabilirsiniz. Arkadaşlarınızın çoğu kendi sevgilileriyle vakit geçirecekleri için kimseyi kırmadan doğum gününüz de sevgilinizle baş başa olabilirsiniz. Bu kutlamayı bir yemek, konser, gösteri ya da film ile birleştirebilirsiniz. Ancak doğum günü heyecanına kapılıp randevunuza eliniz boş gitmemelisiniz.

Sevgililer gününde en çok tercih edilen hediyeler çiçek, çikolata, peluş hayvanlar, takı ve mücevherattır. Bunları seçmek sizi sıradan yapmaz. Önemli olan verilen hediyenin anlamıdır. Eğer imkanınız varsa yaratıcılığınızı ve yeteneklerinizi kullanıp fotoğraflardan, eski görüntülerden, eşyalardan, yaşananlardan yola çıkarak size özel bir hediye hazırlayabilir ya da size özel bir yere gidebilirsiniz. Böyle bir hediye almak o doğum gününü unutulmaz kılacaktır.
Eğer sevgililer gününde doğduysanız ve bir sevgiliniz yoksa üzülmeyin. Aileniz ile kutlayıp hem onları hem de kendinizi mutlu edebilirsiniz. Aileniz ya da arkadaşlarınız yanınızda yoksa kendi başınıza kutlayın. Uzun zamandır ertelediğiniz şeyleri yapın, kendinizi ödüllendirin.
Sevgililer gününde arkadaşlarınız doğum gününüzü unutursa onlara kızmayın. iyikidoğdun.net’e girin. ‘Doğum Gününüzü Hatırlatın’ linkine tıklayın. Hepsinin e-posta adresini virgül ile ayırarak yazın ve ‘Doğum Günümü Gönder’ düğmesine basın.
iyikidoğdun.net - Doğum Günü Hatırlatır!
Doğum günü kutlamalarında sunulan pastalara doğum günü pastası denir. Üzerine bir doğum günü mesajı yazılır ve mum konarak yakılır. Doğum günü kutlanan kişi mumu üfleyerek söndürür ve üflerken bir dilek tutar. Eğer bir üfleyişte söndürürse dileğin gerçek olacağına inanılır. Pastanın üzerine küçük çocuklarda yaş sayısı kadar büyüklerde ise kafi geldiği kadar mum konulur.
Bazı pastalar genel amaçlıdır. Bazıları ise sadece doğum günü için yapılır ve sanat eserlerini andırır. Bir lokmalık pastalardan yüzlerce kişilik pastalara kadar seçeneğiniz vardır.

2005 yılında Las Vegas’ın 100. doğum günü için yapılan bir rekor denemesinde [1] yaklaşık 59 tonluk bir pasta hazırlanmıştır. Bu dev pastanın yapımında için 130.000 yumurta, 10 ton un ve 8 ton şeker kullanılmıştır. 30.000 civarı ayrı parça halinde yapılan bu pasta 500′den fazla gönüllü insanın çabalarıyla birleştirilmiştir.
Guinness Rekorlar Kitabına girebilmek için hazırlanacak bir pastanın aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekmektedir. [2]
* Normalde kullanılan malzemelerin doğru oranlarda içerilmesi
* Normal boyutlarda bir pastanın hazırlandığı şekilde hazırlanması
* Uygun sağlık standartlarında hazırlanması
* Tamamen yenilebilir olması
[1], http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2005/May-16-Mon-2005/
news/26526803.html
[2], http://www.lasvegas2005.org/news/scrapbook/cake/
iyi ki doğdun ayşe,
iyi ki doğdun ayşe,
iyi ki doğdun, iyi ki doğdun,
iyi ki doğdun ayşe!
Neredeyse hepimizin aşina olduğu bu güzel şarkının hikayesi oldukça uzun zaman önce yaşamış iki kız kardeşe dayanıyor. Dünyada her yıl yüzlerce milyon kez söylenen bu şarkı 1800′lü yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nin Kentucky eyaletinde yaşamış Patty Smith Hill ve Mildred Jane Hill tarafından yazılmıştır.

Bir anaokulu öğretmeni olan Patty’nin okuldan çekinen çocukları sabahları tatlı bir şekilde karşılamak için yazdığı sözler bir piyanist ve bestekar olan kızkardeşi Mildred’in bestelediği sade melodi ile birleşince oldukça başarılı bir şarkı ortaya çıkmıştır. [1]
Orjinal Sözleri
Good morning to you,
Good morning to you,
Good morning, dear children
Good morning to all!
1893 yılında “Anaokulu Şarkıları” kitabında basılması ile dünya çapında tanınmaya başlamıştır. [2] Daha sonra bir doğum günü kutlaması sırasında Patty’nin önerisi ile şarkının sözleri bugünkü halini almıştır. Guiness rekorlar kitabına göre ingilizcede en çok söylenen üç şarkıdan biri olmuştur. [3]
En çok bilinen performanslarından biri 19 Mayıs 1962′de Marilyn Monroe tarafından A.B.D. Başkanı John F. Kennedy için ‘Happy Birthday Mr. President’ şeklinde söylenmiştir.
Telif Hakları
Pek çok kişi tarafından halka mal olduğu zannedilen bu şarkı telif hakları ile korunmaktadır. 1935 yılında güncel sözleri ile telif hakkı alınan şarkı yıllar içinde defalarca el değiştirmiş ve önemli gelir getirmiştir. [4] 1998 yılında 25 milyon dolara satın alınan şarkının telif hakları ile ilgili güncel bilgiye ulaşmak için Warner-Chappell‘i ziyaret edebilirsiniz. Şarkının telif haklarının 2030 yılında sona ermesi bekleniyor. [5]
Kaynaklar
[1], http://www.recess.ufl.edu/transcripts/2005/0325.shtml
[2], http://www.littleloomhouse.org/happybirthday.htm
[3], http://en.wikipedia.org/wiki/Happy_Birthday_to_You
[4], http://www.unhappybirthday.com/
[5], http://www.imdb.com/name/nm0384530/bio
Hürriyet Gazetesi anlamlı bir doğum günü hizmeti sunuyor. Artık sevdiğiniz kişiye doğduğu güne ait Hürriyet Gazetesi ana sayfasını hediye edebilirsiniz. Tek yapmanız gereken www.hurriyetarsivinden.com sitesini ziyaret ederek günü ve çerçeveyi seçmek. Fiyatlar ve ebatlar çerçeveye göre değişiyor. Örneğin 19 Mayıs 1977 için çeşitli seçenekleri aşağıda bulabilirsiniz.

1. Çerçevesiz Karton Tüp
- 19.5.1977 - Hürriyet Gazete Arşivi
- 35 X 45 orijinal gazete kağıdına baskılı Karton tüp içerisinde
KDV + Kargo Dahil : 25 YTL
2. Prestij Kutu
- 19.5.1977 - Hürriyet Gazete Arşivi
- 36 X 26 ebatlarında Orijinal gazete kağıdına baskılı Dışı lak baskılı, içi kadife kaplı
KDV + Kargo Dahil : 40 YTL
3. Altın Yaldızlı Ahşap Çerçeve
- 19.5.1977 - Hürriyet Gazete Arşivi
- 40 X 50 ebatlarında orijinal gazete kağıdına baskılı, Altın Yaldızlı Normal Cam Paspartulu
KDV + Kargo Dahil : 85 YTL
4. Ceviz Rengi Ahşap Çerçeve
- 19.5.1977 - Hürriyet Gazete Arşivi
- 40 X 50 ebatlarında orijinal gazete kağıdına baskılı, Yansıtmayan Cam Paspartulu
KDV + Kargo Dahil : 100 YTL
2007 yılında yaptığımız görsel değişiklikler ile sizlere daha kullanışlı bir site sunmak için çalıştık. 2008 yılında biriken yeni özellik eklemelerine ağırlık vereceğiz. Lütfen iyikidoğdun.net içerisinde olması gerektiğini düşündüğünüz özellikleri paylaşmaktan çekinmeyin. Site içerisinde giriş yaptıktan sonra İletişim bölümünden ya da blog üzerinden bu mesaja yorum yazarak isteklerinizi yazabilirsiniz. Yazılan her şeyin dikkatli bir biçimde okunacağına emin olabilirsiniz. Herkes için en az önceki kadar iyi bir yıl olması dileğimizle!
Doğduğunuz günün yıl dönümlerine doğum günü denir. Bir çok kültürde doğum günü olan kişi tebrik edilir, gönlü hoş tutulur ve doğum günü bir etkinlik ile kutlanır. Ancak bazı kültürlerde doğum günü kutlanmaz.

Doğum günü çok çeşitli şekillerde kutlanır. Bazı insanlar hiç doğum günü kutlamazken bazı insanlar işyerinde, evinde, arkadaşları ile ayrı ayrı doğum günü kutlarlar. Bazı doğum günü kutlamaları bir dakikaya, bazı doğum günü kutlamaları bir servete mal olur.
Doğum günü kutlamaları genelde birden çok amaca hizmet eder. Arkadaşlar arası yapılan doğum günü kutlamaları sosyal bir etkinliğe katılma fırsatı iken şirketlerde yapılan doğum günü kutlamaları çalışanlar için bir mola fırsatıdır.
Doğum günleri, doğum günü olan kişi için farklı bir şey yapma şansıdır. Bazılarına hiç sormadığı bir soruyu sorma, bazılarına ise hiç gitmediği bir yere gitme imkanı verir. Bazıları için geçen yıl yaptığı hataları düşünme şansıdır, bazıları için gurur duyma anı.
Bazı doğum günleri unutulur, bazı doğum günleri unutulmaz. Doğum gününü unutulmaz kılmak bazen kişinin elindedir, bazen başkalarının. Bazen şansın elindedir, bazen kaderin.
Bazı doğum günlerinin diğerlerine göre daha önemli olduğu düşünülür. Bir bebeğin ilk doğum günü, ya da bir gencin 18. doğum günü gibi.
Doğum günü kutlanan kişiye genelde hediyeler alınır. Bir çok insan hediye almaktan memnun olmakla beraber en önemli şeyin doğum günlerinin hatırlanması olduğunu söylemektedir. iyikidoğdun.net’e kayıtlı kullanıcıların tamamına yakını doğum günlerinde hatırlanmak ve sevdikleriyle görüşmek istemektedir.
Büyük dinlerde peygamberlerin doğum günleri kutlanır. Bir çok dinde, farklı sebepler ile doğum günü kutlamaları dönem dönem yasaklanmış dönem dönem de serbest bırakılmıştır. Kutlayıp kutlamamak aslında bakış açısına dayalıdır. Kimileri için israfken kimileri için şükrandır.
Doğum günleri insanın hayat yolunda geride bıraktığı kırıntılardır. Nereden nereye geldiğimizi hatırlamamıza yardımcı olur.
iyikidoğdun.net - Doğum Günü Hatırlatır!
Eğer bir sebepten dolayı arayamıyorsanız sevdiklerinize bir kısa mesaj (SMS) ya da resimli, videolu mesaj (MMS) atarak doğum günlerini kutlayabilirsiniz. Ancak bu noktada dikkatli olun.

Sakızdan çıkmış gibi duran kopyala yapıştır mesajlardan kaçının. Yoksa sevdiklerinizin kalplerini kırabilirsiniz. Zorlama mesajlar yazmayın, içten olun. Hazır mesaj sizden bir mesaj değildir. Bu arkadaşlarınıza değer vermediğinizi iki dakika ayırıp bir mesaj yazmadığınız şeklinde algılanır.
Mesajı bulmaya ayırdığınız zamanı kendiniz yazmaya ayırın. Biraz düşünün. Özel hiç birşey yazamıyorsanız “İyi ki doğdun canım, nice mutlu yıllara!” yazın.
Doğum günlerinde sevdiklerinizi arayın. Bir çoğu sadece hatırlanmak istiyor. Bir telefon açmak çok zor değil. Sesinizi duymalarına izin verin. Onları çok mutlu edeceksiniz.

Gün içinde aramayı unutursanız gece arayın. Onu da unutursanız hiç olmazsa ertesi gün arayın. Önce özür dileyin sonra doğum gününü kutlayın. Çok zaman geçirmeyin.
Unutmuş olmanız aramamanızı gerektirmez. Ne yapıp edip arayın. iyikidoğdun.net‘te doğum günü isteğinde bulunan insanların %97 si hatırlanmak istiyor.